1964 Balıkesir doğumlu. Balıkesir İmam-Hatip Lisesi (1982) ve Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi (1987) mezunu. Mezuniyet sonrası İmam Hatip Lisesi Meslek Dersleri Öğretmeni, Vaiz ve Müftü olarak çalıştı. 1996 yılından itibaren ABD’nin Chicago (Illinois) ile Rochester (New York) şehirlerinde uzun süre görev yaptı. Bu arada Rochester’da din görevlisi olarak çalışırken, St. John Fisher College’da, “Human Service Administration” (İnsana Hizmet Yönetimi) dalında “İslam’da Kadın” konulu tezi ile yüksek lisansını tamamladı. Türkiye’ye dönüşünden sonra Diyanet İşleri Başkanlığı Merkez Teşkilatında Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü’nde uzman olarak çalıştı. 2006 – 2010 yılları arasında Danimarka Kopenhag Büyükelçiliği Din Hizmetleri Müşaviri olarak görev yaptı. 2017 yılında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde hazırlamış olduğu “Muhafazakâr Yahudilik” konulu çalışmasıyla (Dinler Tarihi) doktorasını tamamladı. Tez sürecinde, ABD’nin New York şehrindeki Jewish Theological Seminary (JTS)’de TÜBİTAK burslusu olarak (2015-2016) bir yıl misafir bilim adamı (visiting scholar) olarak bulundu. Daha sonra, Diyanet İşleri Başkanlığı’ndaki görevinden ayrılarak (2018) Iğdır Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde akademik görevine başlayan ve 2021 yılında doçent unvanını alan İsmail Başaran, 2023 yılında Balıkesir Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne geçti ve 2026 yılının Şubat ayında profesör oldu. Hâlen Balıkesir Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dinler Tarihi Anabilim Dalı’nda Öğretim Üyesi ve Dekan Yardımcısı olarak görevini sürdürmektedir. Birçok akademik çalışması olan İsmail Başaran’ın yayımlanan kitapları şunlardan oluşmaktadır: Alman Yahudilerinin Amerika’daki Tarihi, Amerikan Yahudiliği, Muhafazakâr Yahudilik, Women in Islam, Danimarka ve İslam.