RAPORA ULAŞMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYINIZ!
Bu çalışma, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) İsrail’e yönelik ekonomik ve siyasi desteğini, stratejik bir ortaklık tanımının ötesinde, kurumsallaşmış bir politik ekonomi modeli olarak analiz etmektedir.
Modelin dayandığı üç temel sacayağı şunlardır: İlk olarak, ilişkinin ekonomik mantığı, karşılıklı fayda ve geri dönüş (tie-back) etkisine dayanır. 174 milyar doları aşan toplam yardımın büyük kısmı, İsrail’in ABD savunma sanayinden satın alma yapması koşuluna bağlıdır, böylece kaynak ABD ekonomisine geri döner ve iç siyasette geniş bir destek tabanı yaratır. 2016 yılında imzalanan 10 yıllık ve 38 milyar dolarlık Mutabakat Zaptı (Memorandum of Understanding-MOU), bu desteği kurumsal ve öngörülebilir bir çerçeveye oturtmuştur.
İkincisi, bu ekonomik sistem, ABD iç siyasetinde kökleşmiş geniş bir koalisyon tarafından beslenir ve korunur. Amerikan-İsrail Kamu İşleri Komitesi’nin (AIPAC) lobi gücü, Evanjelik Hristiyanların dini motivasyonlu seçmen baskısı, Yeni Muhafazakârların entelektüel çerçevesi ve savunma sanayinin ekonomik çıkarı, İsrail’e yönelik politikaların Kongre’de iki partili bir mutabakat ve neredeyse tartışılmaz bir norm hâline gelmesini sağlamıştır.
Üçüncüsü, model, ABD’nin anayasal sistemine tam uyum sağlamıştır. Kongre, yasama ve bütçe gücüyle kalıcı taahhütleri çizerken Başkanlık, acil durum yetkileriyle kriz anlarında operasyonel hız sağlar. Bu tamamlayıcı iş bölümü, desteğin hem istikrarlı hem de çevik olmasını garantiler.
Bu üç mekanizmanın iç içe geçmesiyle oluşan yapı, ilişkiyi kendi kendini idame ettiren ve dışsal eleştirilere karşı yüksek direnç gösteren bir sistem hâline getirmiştir. Çalışmanın vardığı temel sonuç, ABD-İsrail ilişkisindeki sürekliliğin, stratejik zorunluluklardan ziyade ABD’nin iç siyasi kurumlarına, ekonomik çıkar ağlarına ve seçim dinamiklerine içselleşmiş derin yapısal nedenlerle açıklanması gerektiğidir. Bu modelin geleceği ise ABD iç siyasetindeki demografik kaymalar, ekonomik öncelikler ve bölgesel dinamiklerdeki köklü değişimler tarafından şekillenecektir.
